ပါကင်ဆန်ရောဂါနှင့် ကုသမှုအသစ်များ၏ ဆန်းသစ်တီထွင်မှုများ

နေ့စဉ်ဘဝရှိ လှုပ်ရှားမှုတိုင်း—ရေဖန်ခွက်ကို မြှောက်ယူခြင်းမှ စ၍ လမ်းလျှောက်ကာ တစ်ခုခုကို ကောက်ယူခြင်း၊ မိတ်ဆွေတစ်ဦးကို ပြုံးပြခြင်းအထိ—တို့သည် ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြောစနစ်၏ ရှုပ်ထွေးသော ပူးပေါင်းညှိနှိုင်းမှုအပေါ် မူတည်နေပါသည်။ သို့သော် ဤထူးခြားသည့်စနစ်သည် ကောင်းစွာ မလုပ်ဆောင်တော့သည့်အခါ မည်သို့ဖြစ်သနည်း။

ပါကင်ဆန်ရောဂါသည် လှုပ်ရှားမှုကို သက်ရောက်စေသည့် အာရုံကြောဆိုင်ရာ ရောဂါတစ်ခုဖြစ်ပြီး ရိုးရှင်းသော နေ့စဉ်လုပ်ငန်းများကိုပင် တဖြည်းဖြည်း ပိုမိုခက်ခဲစေနိုင်ပါသည်။ လက်ရှိတွင် လုံးဝပျောက်ကင်းစေမည့် ကုသနည်း မရှိသေးသော်လည်း ဆေးကုသမှုဆိုင်ရာ တိုးတက်မှုများက လူနာများအား ရောဂါလက္ခဏာများကို ထိန်းချုပ်နိုင်စေပြီး ဘဝအရည်အသွေး ပိုမိုကောင်းမွန်စေရန် ကူညီနိုင်ပါသည်။

ဤဆောင်းပါးတွင် ပါကင်ဆန်ရောဂါ၏ အကြောင်းရင်းများ၊ ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် ခေတ်မီကုသမှုရွေးချယ်စရာများကို ရှင်းလင်းဖော်ပြထားပြီး လူနာများနှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုများအား ရောဂါအခြေအနေကို နားလည်ကာ ပိုမိုထိရောက်စွာ စီမံရန် ပြင်ဆင်နိုင်စေရန် ကူညီပေးပါသည်။

ပါကင်ဆန်ရောဂါကို ဖြစ်ပေါ်စေသော အကြောင်းရင်းများမှာ အဘယ်နည်း၊ မည်သူများသည် အန္တရာယ်ရှိသနည်း?

ပါကင်ဆန်ရောဂါသည် ဗဟိုအာရုံကြောစနစ်၏ ရောဂါတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဦးနှောက်အတွင်းရှိ substantia nigra ဟုခေါ်သော ဧရိယာရှိ အာရုံကြောဆဲလ်များ ပျက်စီးယိုယွင်းခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။

ဦးနှောက်၏ ဤအပိုင်းသည် လှုပ်ရှားမှုကို ထိန်းချုပ်ရာတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍရှိသည့် dopamine ဟုခေါ်သော neurotransmitter ကို အဓိက ထုတ်လုပ်ပေးပါသည်။ Dopamine ပမာဏ လျော့နည်းလာသည့်အခါ လှုပ်ရှားမှုများ ပိုမိုခက်ခဲလာပြီး နေ့စဉ်လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နိုင်စွမ်းကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါသည်။

ပါကင်ဆန်ရောဂါသည် အသက်ကြီးသူများတွင် ပိုမိုတွေ့ရလေ့ရှိပြီး အသက်အရွယ်မြင့်လာသည်နှင့်အမျှ အန္တရာယ်လည်း ယေဘုယျအားဖြင့် တိုးလာပါသည်။ သို့သော် ယခုအခါ အသက်ငယ်သည့် အရွယ်တွင်လည်း ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိခံရသူ အရေအတွက် တိုးလာလျက်ရှိသည်။ ဤအခြေအနေကို early-onset Parkinson’s disease ဟု ခေါ်ပါသည်။

ထို့ကြောင့် ပါကင်ဆန်ရောဂါကို နားလည်ထားခြင်းသည် အသက်အရွယ်မရွေး လူတိုင်းအတွက် အရေးကြီးပါသည်။

ပါကင်ဆန်ရောဂါ၏ ရောဂါလက္ခဏာများကို မည်သို့ သတိပြုမှတ်သားနိုင်မည်နည်း?

ပါကင်ဆန်ရောဂါ၏ အစောပိုင်း လက္ခဏာများသည် ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ပေါ်ပေါက်နိုင်ပါသည်။ လူနာများနှင့် ၎င်းတို့နှင့် နီးစပ်သူများသည် အောက်ပါ အဖြစ်များသော လက္ခဏာများကို သတိထားမိနိုင်ပါသည်။

๐ တုန်ယင်ခြင်း (Tremor): အနားယူနေစဉ် သို့မဟုတ် ထိုင်နေစဉ် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသော တုန်ခါမှု။ မကြာခဏ လက်ချောင်းများမှ စတင်ပြီး တဖြည်းဖြည်း လက်သို့ ပျံ့နှံ့နိုင်သည်။

๐ Bradykinesia: ထိုင်ခြင်း၊ မတ်တပ်ရပ်ခြင်း သို့မဟုတ် လမ်းလျှောက်ခြင်းအခါ လှုပ်ရှားမှု နှေးကွေးလာခြင်း။ နေ့စဉ်လုပ်ငန်းများ ပိုမိုခက်ခဲလာပြီး ထိုင်ခုံမှ ထခြင်းပင် ယခင်ထက် ပိုမိုနှေးကွေးနေသကဲ့သို့ ခံစားရနိုင်ပါသည်။

๐ Rigidity: ကြွက်သားတင်းမာခြင်းကြောင့် မအီမသာဖြစ်စေပြီး လှုပ်ရှားရ ခက်ခဲစေသည်။ လူနာများသည် မိမိ၏ လှုပ်ရှားမှုများ ကန့်သတ်ခံထားရသကဲ့သို့ ခံစားရနိုင်ပါသည်။

๐ Postural instability: ဟန်ချက်ထိန်းရန် ခက်ခဲခြင်း၊ နေ့စဉ်လုပ်ငန်းများအတွင်း လဲကျခြင်းနှင့် မတော်တဆဖြစ်ခြင်း အန္တရာယ်ကို တိုးစေသည်။

အခြားသော လက္ခဏာများလည်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။

๐ စကားပြောခက်ခဲခြင်း သို့မဟုတ် မရှင်းလင်းသော စကားပြောဆိုမှု

๐ မျိုချရခက်ခဲခြင်း

๐ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း

๐ အိပ်စက်မှုဆိုင်ရာ ရောဂါများ

๐ ရောဂါ၏ နောက်ပိုင်းအဆင့်များတွင် dementia ဖြစ်ပေါ်ခြင်း

ပါကင်ဆန်ရောဂါအတွက် ခေတ်မီကုသမှုရွေးချယ်စရာများ

လက်ရှိကုသမှု၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ ရောဂါလက္ခဏာများကို ထိန်းချုပ်ခြင်းနှင့် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းဆိုင်ရာ ခက်ခဲမှုများ၏ တိုးတက်မှုကို နှေးကွေးစေခြင်း ဖြစ်သည်။ ကုသမှုကို အစောပိုင်းအဆင့်မှ စ၍ ရောဂါပြင်းထန်လာသည့် အဆင့်များအထိ ပေးနိုင်ပါသည်။

အဓိက ကုသမှုနည်းလမ်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။

ဆေးဝါးကုသမှု

ပါးစပ်မှသောက်ဆေး

ပါးစပ်မှသောက်ဆေးသည် ပါကင်ဆန်ရောဂါရှိ လူနာအများစုအတွက် အဓိကကုသမှု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ပုံမှန်အားဖြင့် တက်ဘလက်ပုံစံဖြင့် ပေးလေ့ရှိပြီး သောက်သုံးရ လွယ်ကူစေသည်။

အရေပြားမှတဆင့်ကပ်ဆေး (Transdermal Patches)

တက်ဘလက်များကို မျိုချရာတွင် ခက်ခဲသော သို့မဟုတ် တစ်နေ့တာလုံး ရောဂါလက္ခဏာများကို ဆက်တိုက်ထိန်းချုပ်ရန် လိုအပ်သော လူနာများအတွက် ဆေးကပ်ပြားများသည် သင့်လျော်နိုင်ပါသည်။

ထိုးဆေးကုသမှု

ပုံမှန်ဆေးဝါးများကို ခန္ဓာကိုယ်က ယာယီအားဖြင့် လုံလောက်စွာ တုံ့ပြန်မှု မရှိတော့သည့် “off” ကာလများကို ထိန်းချုပ်ရန် ထိုးဆေးကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။

ဤထိုးဆေးသည် လျင်မြန်စွာ အာနိသင်ပြသော်လည်း အာနိသင် ကြာချိန်သည် ပိုမိုတိုတောင်းနိုင်ပါသည်။

ဦးနှောက်အတွင်းလျှပ်စစ်လှုံ့ဆော်ကုသမှု (Deep Brain Stimulation)

Deep Brain Stimulation သို့မဟုတ် DBS သည် ပါကင်ဆန်ရောဂါအတွက် ပိုမိုအသုံးများလာသော ခေတ်မီကုသနည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် ရောဂါလက္ခဏာ ပြင်းထန်သူများ သို့မဟုတ် ဆေးဝါးကုသမှုကို လုံလောက်စွာ မတုံ့ပြန်တော့သူများတွင် အသုံးပြုသည်။

ဤလုပ်ငန်းစဉ်တွင် ဦးနှောက်အတွင်းရှိ သတ်မှတ်ထားသော နက်ရှိုင်းသည့် ဧရိယာများ၊ အထူးသဖြင့် အောက်ပါနေရာများသို့ electrodes များကို ခွဲစိတ်၍ ထည့်သွင်းပါသည်။

๐ Subthalamic nucleus

๐ Globus pallidus interna

ထို electrodes များသည် လှုပ်ရှားမှုဆိုင်ရာ ပြဿနာများနှင့် ဆက်စပ်နေသော ဦးနှောက်၏ မူမမှန် လုပ်ဆောင်မှုကို ထိန်းညှိရန် ထိန်းချုပ်ထားသော လျှပ်စစ်အချက်ပြများကို ပေးပို့ပါသည်။

DBS သည် ပါကင်ဆန်ရောဂါ၏ လက္ခဏာအချို့ကို ထိရောက်စွာ ထိန်းချုပ်ရန် ကူညီနိုင်ပြီး အထူးသဖြင့် အောက်ပါတို့တွင် အကျိုးရှိပါသည်။

๐ တုန်ယင်ခြင်း

๐ လှုပ်ရှားမှု နှေးကွေးခြင်း

๐ ကြွက်သားတင်းမာခြင်း

ထို့အပြင် လိုအပ်သော ဆေးပမာဏကို လျှော့ချနိုင်ကာ ဆေးဝါး၏ ရေရှည်ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကို လျှော့ချပေးနိုင်ပါသည်။

သို့သော် DBS သည် လူနာတိုင်းအတွက် သင့်လျော်သည်မဟုတ်ပါ။ လုပ်ငန်းစဉ်ကြောင့် လူအချို့တွင် မမျှော်လင့်ထားသော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ သို့မဟုတ် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သဖြင့် လူနာရွေးချယ်မှုကို ဂရုတစိုက် ပြုလုပ်ရန်၊ အသေးစိတ် စစ်ဆေးအကဲဖြတ်ရန်နှင့် နီးကပ်စွာ နောက်ဆက်တွဲကြည့်ရှုရန် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။

Phyathai 1 Hospital တွင် ပါကင်ဆန်ရောဂါ စောင့်ရှောက်မှု

Phyathai 1 Hospital ရှိ Brain and Nervous System Centre သည် ပါကင်ဆန်ရောဂါရှိ လူနာများအတွက် ပြည့်စုံသော စောင့်ရှောက်မှုကို ပံ့ပိုးပေးပါသည်။

အတွေ့အကြုံရှိသော အထူးကုအဖွဲ့သည် ကုသမှုအဆင့်တိုင်းတွင် လူနာများကို အောက်ပါအတိုင်း ပံ့ပိုးပေးပါသည်။

๐ ခေတ်မီဆေးဘက်နည်းပညာဖြင့် ရောဂါရှာဖွေခြင်း

๐ လူနာတစ်ဦးချင်းစီအတွက် သီးသန့်ကုသမှုအစီအစဉ် ရေးဆွဲခြင်း

๐ ဆေးဝါးစီမ