"ကျောက်ကပ်ရောဂါ" မမြင်သာသော်လည်း အန္တရာယ်ပါရှိသော ဘေးအန္တရာယ် မမြည်မီ တားဆီးနိုင်စေဖို့ သိတတ်လိုက်ပါ

အသည်းအောင်ရောဂါသည် ထိုင်းပြည်သူများအကြား တွေ့ရလေ့ရှိသော တည်နေကျရောဂါ တစ်ခုဖြစ်ပြီး မကြာသေးမီကတည်းက တဖြည်းဖြည်းတက်လာနေပါသည်။ စိုးရိမ်စရာမှာ မူလအဆင့် နှင့်အိမ်သန္ဓေနှင့်သက်ဆိုင်သော ရောဂါလက္ခဏာများက မသာယာတာ ဖြစ်သောကြောင့်၊ များသောကိစ္စတွင်ရောဂါသည် ပြင်းထန်ပြီးမှ ပိုမိုအသိပို့နိုင်ကြသည်။ အသည်းအောင်ရောဂါကို စောင့်ကြည့်သိရှိနိုင်သည်မှာ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းမှုနှင့် ရောဂါဖြစ်ရပ်ကို နှေးကွေးစေမှုအတွက် အရေးကြီးသော အချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။

 

အသည်းအောင်ရောဂါဆိုတာဘာလဲ?

တစ္ကိုယ်ရဲ့ အသည်းများသည် သွေးမှ အညစ်အကြေးနှင့် အဆိပ်အတောက်များကို သန့်စင်ထုတ်ဖျက်ပေးရန်၊ ကိုယ်တွင်းရေညှိနှိုင်းမှု၊ အီလက်ထရွိုလိုက် ဓာတ်ညှိနှိုင်းမှု၊ သွေးပေါင်ညှိနှိုင်းမှု စသည်ဖြင့် အရေးပါသော အဖွဲ့အစည်းများထဲမှတစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် သံမဏိဓာတ်ပါသွေးဆဲလ်များ ထုတ်လုပ်ရာတွင်ပါ ပါဝင်သည်။ အသည်း လုပ်ငန်းတစ်ခုခုချို့ယွင်းသွားခြင်း သို့မဟုတ် လျော့နည်းသွားခြင်းသည် ကိုယ်ခန္ဓာအဖွဲ့စနစ်အများအပြားကို အလွန်ကြီးမားစွာ သက်ရောက်စေနိုင်ပါသည်။

 

အသည်းအောင်ရောဂါအမျိုးအစားများ

- Acute Kidney Disease (Acute Kidney Injury)
ရုတ်တရက်ဖြစ်ပွားပြီး အထူးသဖြင့် သက်ဆိုင်ရာ သန္ဓေနှင့်ဆက်နွယ်သော ရောဂါပိုးဝင်မှု၊ ရေချို့တဲ့ခြင်း၊ တိုက်စားကာကွယ်ရေးစနစ်ခြောက်ရွတ်မှု၊ သို့မဟုတ် ဆေးဝါးတစ်ချို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။

- Chronic Kidney Disease (CKD)
အသည်းလုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းသည် နယ်နှစ်များတစ်လျှောက် တဖြည်းဖြည်းချင်း လျော့နည်းသွားသော တည်မြဲသော ရောဂါတစ်ခုဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံးအဆင့်အောင်ရောဂါ (end-stage kidney failure) ဆီသို့ ရောက်နိုင်သည်။ CKD ကို အဆင့် ၅ ဆင့် ခွဲခြားသည်။ ၎င်းသည် အသည်းရဲ့ သန့်စင်စွမ်းဆောင်ရည် (glomerular filtration rate, GFR) ဖြင့် တစ်ဆင့်ခြားခြားသတ်မှတ်သည်။

  1. အဆင့် 1 Chronic Kidney Disease: eGFR > 90 mL/min

  2. အဆင့် 2 Chronic Kidney Disease: eGFR 60–89 mL/min

  3. အဆင့် 3 Chronic Kidney Disease: eGFR 30–59 mL/min

  4. အဆင့် 4 Chronic Kidney Disease: eGFR 15–29 mL/min

  5. အဆင့် 5 Chronic Kidney Disease: eGFR < 15 mL/min

 

Chronic kidney disease အဆင့် 1 မှ 3 အတွင်းတွင် အသည်း၏ သန့်စင်နိုင်စွမ်းသည် ပြင်းထန်စွာ ချို့ယွင်းကင်းမဲ့သေးပါ။ ဗာန်းနှင့် စနစ်တကျစောင့်ရှောက်ပြုစုခြင်းသည် ထိုအဆင့်များတွင် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ သို့သော် ရောဂါသည် အဆင့် 4 သို့မဟုတ် 5 ဆီသို့ ရောက်ရှိသွားပါက အညစ်အကြေးပေါင်းများစွာကို ဖယ်ရှားနိုင်စွမ်း နည်းသွားမှုကြောင့် ထိခိုက်မှုကြီးမားသော ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် renal replacement therapy (Dialysis သို့မဟုတ် Kidney transplantation) လိုအပ်နိုင်ပါသည်။

 

အသည်းအောင်ရောဂါအတွက် ရိုးရိုးတွေ့နိုင်သော အန္တရာယ်အခိုက်အတန့်များ

- ဆီးချိုရောဂါနှင့် သွေးပေါင်မြင့်ရောဂါ
- နာကျင်သက်သာဆေးဝါး သို့မဟုတ် တစ်ချို့သော ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဆေးဝါးများကို ရေရှည်သုံးစွဲခြင်း
- ဆီးလမ်းကြောင်းရောဂါ ပြန်ပြန်လာလာဖြစ်ခြင်း
- ဆားအာလွန်သော အစားအစာများ စားသုံးခြင်း
- Kidney stone (သဲကျောက်ရောဂါ)
- မကြီးကျပ်န့်ခြင်း၊ ဆေးလိပ်သောက်စွဲခြင်းနှင့် အမြဲမျှအရက်သောက်ခြင်း
- မိသားစုသမိုင်းကြောင်း သို့မဟုတ် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာအန္တရာယ်ရှိခြင်း

 

အသိအောင်ပြုသင့်သော ရောဂါလက္ခဏာများ

လေးလေးနက်နက်မတက်ကြွသော ဦးဆုံးအဆင့်များတွင် သေချာသော ရောဂါလက္ခဏာ မရှိနိုင်သော်လည်း၊ ဤအဆင့်များမှ တစ်ဆင့်တစ်ဆင့် တိုးတက်လာသည်နှင့် အတူ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လာနိုင်သည်-

- ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းနှင့် စွမ်းအင်နည်းခြင်း
- မူစုပိုမိုများလာခြင်း သို့မဟုတ် ဆီးထုတ်မှုနည်းခြင်း
- ဆီးသည် ပူရှုပ်ခြင်း၊ အရောင်မည်းခြင်း သို့မဟုတ် သွေးပါခြင်း
- မျက်နှာ၊ ခြေနောက်ဖက် သို့မဟုတ် ခြေသလုံးများအနည်းငယ် ရေအနံ့ရှိခြင်း
- ထိန်းချုပ်ရခက်သော သွေးပေါင်မြင့်ခြင်း သို့မဟုတ် အသက် ၄၀ အောက်တွင် သွေးပေါင်မြင့်ခြင်း

 

အသည်းအောင်ရောဂါ ရောဂါသိရှိခြင်း

မကြာခဏ ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှု လုပ်ဆောင်ခြင်းသည်၊ ရောဂါစောင့်ကြည့်လေ့လာမှုအတွက် အရေးကြီးပါသည်။ ရောဂါသိရှိခြင်းတွင်-

 - သွေးစမ်းသပ်မှု- အသည်းလုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း တိုင်းတာခြင်း
 - ဆီးစစ်ဆေးခြင်း- ပရိုတိန်း သို့မဟုတ် သွေးဆဲလ်များ တက်လာမည် မဟုတ်သည့်အတွက် သိရှိခြင်း
 - ဓာတ်မှန်/ရုပ်မြင်နိုင်သော စစ်ဆေးမှု- အသည်းဖွဲ့စည်းမှုနှင့် ဆီးလမ်းကြောင်း ခြားနားမှုများ အကဲဖြတ်ခြင်း

 

ကုသမှုနှင့် စောင့်ရှောက်မှု

ကုသမှုသည် ရောဂါအဆင့်နှင့် ဖြစ်စဉ်မူအပေါ် အခြေခံပြီး အောက်ပါအချက်များအပေါ် ဦးတည်ပါသည် -

- နောက်ခံရောဂါများထိန်းချုပ်ခြင်း (ဥပမာ- ဆီးချို၊ သွေးပေါင်မြင့်)
- အစားအသောက်ညှိနှိုင်းမှု (ဆားနှင့် ပရိုတိန်းကို ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း လျှော့ချရန်)
- အသည်းကို ထိခိုက်စေနိုင်သည့် ဆေးဝါးများ ချွေတာရန်
- ဆရာဝန်နှင့်မှန်ကန်စွာ ပြန်လည်စစ်ဆေးခြင်း

 

ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းမှု အကြံပြုချက်များ

- သန့်ရှင်းသည့် ရေ လုံလောက်လောက်သာ သောက်ပါ
- ဆားအပါအဝင် အစားအစာများ ချွေတာအောင်စားပါ
- ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုကို အပတ်စဉ်ပြုလုပ်ပြီး ကိုယ်အလေးချိန်ထိန်းသိမ်းပါ
- ဆေးဝါးကို ကိုယ်တိုင်သုံးစားခြင်း သို့မဟုတ် ဆေးဖက်ဝင်ပစ္စည်းများ မရှိလျှင် သုံးမယ်မသုံးပါ
- အန္တရာယ်ရှိပါက နှစ်စဉ် ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ပါ

ယနေ့သင့်အသည်းကျန်းမာရေးကို ဂရုစိုက်ထားခြင်းမှာ အလွန်အရေးကြီးသည်။ Kidney disease သည် "တိတ်ဆိတ်သောအန္တရာယ်" ဖြစ်သော်လည်း မှန်ကန်စွာကြပ်တည်းစောင့်ရှောက်မှုဖြင့် ကာကွယ်နိုင်သည်။ မကြာခဏ ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှုများနှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများသည် ရေရှည်အတွက် အသည်းကျန်းမာရေး ကောင်းမွန်ရေးအတွက် အရေးပါချက်များတစ်ခုဖြစ်သည်။

ဖိဿနုဝေ့ဖိချစ်ဆေးရုံသည် အသည်းအောင်ရောဂါ စစ်ဆေးမှု၊ ရောဂါသိရှိမှုနှင့် ပြုပြင်မြှုပ်နှံမှုလုပ်ငန်းများကို အထူးကျွမ်းကျင်ဆရာဝန်များဖြင့် ပြည့်စုံစွာ ပေးအပ်နေပါသည်။ ၎င်းက သင့်အသည်းကျန်းမာရေးပိုမိုကောင်းမွန်လာစေရန်နှင့် ပျော်ရွှင်စွာအသက်ရွေးနိုင်စေရန် ကူညီပေးပါသည်။
 

 

ရင်းမြစ် : ဖိဿနုဝေ့ဖိချစ်ဆေးရုံ

ဖိဿနုဝေ့ဖိချစ်ဆေးရုံ

**ArokaGO Content Team မှ အနူးအညွတ်ဘာသာပြန်ပြီးစုစည်းပါသည်