ငါးသားမတိုင်းလာစဉ်အတွင်း စိတ်ပျက်သောအခြေအနေ: မျှော်လင့်ရမည့်မိခင်များသတိထားမှသာမက မသတိမထားမည့်ခြိမ်းခြောက်အသံ

ဒိတ်ဒဏ် (Depression) ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ်တွင် ကြုံတွေ့ရခြင်းသည် အမိမြားအနေဖြင့် ပုံမှန်ထက် ပိုမိုပင်ပန်းနွှမ်းနယ်လာစေသောစိတ်ခံစားမှုများ၊ အိပ်မပျော်ခြင်း၊ အသင့်စားချင်မှုပျောက်ဆုံးခြင်းနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် စိတ်ဝင်စားမှုလျော့နည်းလာခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်သည်။ အရေးကြီးသည့်အချက်မှာ ယင်းသည် မိခင်၏ ကလေးအားလည်း သက်ရောက်မှုရှိနိုင်ပြီး မကြာခဏမွေးဖွားခြင်း (preterm birth) နှင့် မွေးသောအချိန်တွင် ကိုယ်အလေးချိန်နည်းခြင်း (low birth weight) စသော မှုခင်းများအား မြှင့်တင်စေနိုင်ပါသည်။

 

ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် ထိပ်သီးစိတ်ဓာတ်ကျခြင်း (Depression): မိခင်လောင်းတစ်ဦးအနေဖြင့် မလွဲမသွေ ဂရုပြုသင့်သည့် သတိပေးလက္ခဏာများ

ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်းသည် မိခင်၏ ကိုယ်ထည်သို့မဟုတ်ပုံမှန်နေထိုင်မှုကန့်သတ်မှုများသာ မပြောင်းလဲစေဘဲ စိတ်ခံစားမှုနှင့် စိတ်ကျန်းမာရေးအပေါ်လည်း သက်ရောက်မှုရှိသည်။ ယခုကာလအတွင်း မိခင်သည် စိတ်ဖိစီးမှု၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု၊ စိတ်ညစ်စရာအတွေ့အကြုံများနှင့် မိမိကျန်းမာရေးနှင့် ကလေးကျန်းမာရေးကို စောင့်ရှောက်ရမည့် တာဝန်အား ခံစားရနိုင်သည်။ ဤစိတ်ထိခိုက်မှုများအချို့သည် ကိုင်တွယ်ရေးမရှိပဲ စုဆောင်းမှုများပြားလာပါက ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် ဒိတ်ဒဏ်ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် ဒိတ်ဒဏ်သည် ပျမ်းမျှထက်ပိုသော ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု၊ အိပ်မပျော်ခြင်း၊ အသင့်စားချင်ဆုံးရှုံးမှု၊ နေ့စဥ်ဘဝတွင် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာဝင်စားမှုလျော့နည်းခြင်း စသည့် အနာအဆာများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ အရေးကြီးဆုံးအချက်မှာ ယင်းသည် ကလေးအပေါ်လည်း သက်ရောက်မှုရှိနိုင်ပြီး မကြာခဏမွေးဖွားခြင်း၊ မွေးစဉ်ကိုယ်အလေးချိန်နည်းခြင်းနှင့် မျှော်လင့်ထားသည့်အနာဂတ်တွင် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာသို့မဟုတ် အပြုအမူပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။ ဒိတ်ဒဏ်သည် ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ်မှ စတင်၍ မွေးပြီးနောက် ကာလအထိ စတင်ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ်တွင် စိတ်ကျန်းမာရေးသည် ကိုယ်ရေးကျန်းမာရေးကဲ့သို့ အရေးကြီးပါသည်။ စိတ်နှင့် ကိုယ်တိုင်နှစ်ခုစလုံးကို စောင့်ရှောက်ထားခြင်းသည် မိမိကိုယ်ကိုသာ မသဘာ၀မဟုတ်ဘဲ ကလေးကျန်းမာစွာ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးမှုအတွက် အရေးကြီးပါသည်။

 

ဒိတ်ဒဏ်နှင့် စိတ်အခြေအနေပြောင်းလဲမှုများ: ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် စိတ်ခံစားမှု ပြောင်းလဲလာစေသောအကြောင်းရင်းများ

ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် စိတ်ခံစားမှု ပြောင်းလဲမှုများ၌ သက်ဆိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းအဖြစ်များပါဝင်နိုင်သည်။

 - ဟော်မုန်းပြောင်းလဲမှုများ (Hormonal changes): Progesterone နှင့် Estrogen တို့ကဲ့သို့သော ဟော်မုန်းအလှည့်အပြောင်းများသည် ကိုယ်ခံစားမှုနှင့် စိတ်ခံစားမှုကိုထိခိုက်စေနိုင်ပြီး မိခင်များ ပိုသော ကြည်နူးမှုနည်းခြင်း၊ စိတ်မတည်မှု သို့မဟုတ်ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု ခံစားရစေနိုင်ပါသည်။

 - ကိုယ်လက္ခဏာဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ (Physical symptoms): မနက်ခင်းအော့ခြင်း (morning sickness) ကဲ့သို့သော ကိုယ်ဝန်ဆောင်ထားစဉ်တွင် ထပ်ဆောင်းပင်ပန်းနွမ်းနယ်စေသော ရောဂါလက္ခဏာများသည် နေ့စဥ်စိတ်ခံစားမှုအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်စေနိုင်သည်။

 - ပုံမှန်တက်ကြွမှုနှင့်သက်ဆိုင်သောအကြောင်းများ (Lifestyle factors): အနားယူချိန်မလုံလောက်ခြင်းသည် စိတ်ကျန်းမာရေးနှင့် စိတ်ခံစားမှုအပေါ် ဆိုးကျိုးရှိစေနိုင်ပါသည်။

 - စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအကြောင်းရင်းများ (Psychological factors): မိမိစဥ်းစားမှု၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်လူများ၏ ဖိအား-သီးသန့်အသစ် စွန့်စားသောအခန်းကဏ္ဍနှင့် တာဝန်သစ်ထပ်မံယူရခြင်းလည်း စိတ်ဖိစီးမှုကို မြှင့်တင်စေနိုင်သည်၊ အထူးသဖြင့် အသိအမြင်မရှိဘဲ ကိုယ်ဝန်ရရှိသောအခါ တွင် များပြားသည်။

 - ရေပါးရေကြည်မရှိသောပုံမှန်စိတ်ဖိစီးမှု (Chronic stress): တာရှည်စွာရှိနေသော စိတ်ဖိစီးမှုသည် မိသားစုအဆက်အသွယ်၊ အလုပ်ဘဝနှင့် ဘဝအရည်အသွေး အပေါ် ဆိုးကျိုးရှိစေနိုင်သည်။ အရေးကြီးသောအချက်မှာ မိခင်၏စိတ်ဖိစီးမှုသည် ကိုယ်ဝန်စဉ်တွင် ကလေးပေါ်လည်း သက်ရောက်စေနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။

 

 

ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် ဒိတ်ဒဏ်၏ သတိပေးညွှန်ပြမှုများ

ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ်တွင် စိတ်ဝင်စားမှုနည်းခြင်းသည် လူတိုင်းဆီတွင် ဖြစ်တတ်သော်လည်း အချို့သော စိတ်ခံစားမှုများသည် ပုံမွန်ပင်ပန်းမှု သို့မဟုတ် စိတ်ဖိစီးမှုထက် ကျော်လွန်နိုင်ပါသည်။ အောက်ပါရောဂါလက္ခဏာများ တာကြာတည်ရှိနေပါက မိခင်အနေဖြင့် ထပ်မံစိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာထောက်ခံမှုလိုအပ်မည်ကို အညွှန်းပြနေသည်။

  - လုံလောက်စွာ အနားယူသည့်နောက်တောင် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု၊ စွမ်းအားနည်းခြင်း သို့မဟုတ် အလွန်မောပန်းနွမ်းနယ်မှု

  - မကြာသေးမီအချိန်ထိ ကြိုက်နှစ်သက်ခဲ့သော လှုပ်ရှားအပြုအမူများကို စိတ်ဝင်စားမှုမရှိတော့ခြင်း

  - ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း သို့မဟုတ် အရက်သောက်ခြင်းကဲ့သို့သော မကျန်းမာသောလှုပ်ရှားမှုများဖြင့် စိတ်ဖိစီးမှုကို ကိုင်တွယ်အောင်ကြိုးစားခြင်း

  - မိမိ သို့မဟုတ် ကလေးအနေဖြင့် အစဉ်မပြတ်စိုးရိမ်ပူပန်မှုရှိခြင်း၊ မနေချမ်းသာခံစားရခြင်း

  - ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်းအပေါ် သအနုပျင်းရှိခြင်း၊ ကလေးအကြောင်း ပြောရပျင်းခြင်း သို့မဟုတ် ထောက်ခံသူများရှိလည်း အခြားသူများရဲ့ အထောက်အပံ့ မခံယူချင်သည့် သာမန်မဟုတ်သည့်ပြုမူမှုများ

အချို့သောအခြေအနေများတွင် ဤစိတ်ခံစားမှုများ ပို၍ ပြင်းထန်လာနိုင်ပြီး နာမည်ဆိုး၊ မိမိကိုယ်တန်ဖိုးနည်းစိတ်၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်သော စိတ်ကူးခေါ်သံများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။ ဤလက္ခဏာများသည် အလွန်အရေးကြီးသော သတိပေးညွှန်ပြမှုများဖြစ်ပြီး လျစ်လျူရှုမနေသင့်ပါ။ ဤလက္ခဏာများသည် အနည်းဆုံး နှစ်ပတ်ထက်ပိုတည်ကြားပါက ကျန်းမာရေးအထူးပြုဆရာဝန်နှင့် ဆွေးနွေးရန် အရေးကြီးပါသည်။ အကူအညီတောင်းခံခြင်းသည် အားနည်းမှုမဟုတ်ဘဲ မိခင်နှင့် ကလေးနှစ်ဦးစလုံးအတွက် စိန်ခေါ်မှုများကို ကိုင်တွယ်ကြုံတွေ့ရန် အရေးပါသော နောက်တစ်ခြေလှမ်းဖြစ်သည်။

 

 

ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ်အတွင်း ကိုယ်ကိုယ်ကို စောင့်ရှောက်ခြင်း နှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာပြန်လည်ပျော်မြူးစေမှု

     မိမိ၏စိတ်ခံစားမှုကို သတိပြုမိပြီးပါက ဇီဝအလားအလာဖြစ်စေမည့် ရိုးရှင်းပြီးအဓိပ္ပါယ်ပါဝင်သော နေ့စဉ်လှုပ်ရှားမှုအသေးအဖွဲ့များဖြင့် မိမိကိုယ်တိုင်စောင့်ရှောက်နိုင်ပါသည်။ ဤအတိုင်း အနားယူရန်လုံလောက်ခြင်း၊ မိခင်နှစ်သက်သူများနှင့် စကားပြောခြင်း၊ စိတ်လှုပ်ရှားဖျော်ဖြေရေးလှုပ်ရှားမှုများ ပြုလုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပျော့ပျောင်းသော လေ့ကျင့်ခန်းများ ပြုခြင်း စသည်ဖြစ်နိုင်သည်။ ချည်းချင်းကြီးမားစွာ တစ်ခုခုလိုအပ်သည့်အရာမဟုတ်ပေ။ မိမိစိတ်ချမ်းမြေ့မှုကြောင့် ရွေးချယ်သည်ဆိုင်ရာ မှန်ကန်ပါသည်။

     ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ထောက်ခံမှုရှိသောသူများ၊ နားလည်တတ်သူများ၊ နားထောင်တတ်သူများ ရှိခြင်းသည် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ မိမိ၏ လင်မယား သို့မဟုတ် မိသားစုဝင်များသည် စိတ်ပန်းနွမ်းနယ်မှုအတိုးအလျားကိုတွေ့မိကြပြီး အားပေး အသိပေးနိုင်ကြလိမ့်မည်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် မိခင်၏ စိတ်ကျန်းမာရေးကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းသည် ကလေးအပေါ်လည်း လုံခြုံမှု နှင့် တည်ငြိမ်မှုအသိမှတ်ပြုမှုအရ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးမှုအခြေခံလှည့်ကွက်တစ်ခုဖြစ်စေနိုင်သည်။

 

စိတ်ကျန်းမာရေးသည် ကျန်းမာသော ကိုယ်ဝန်ဆောင်မှု၏ အခြေခံအုတ်မြစ်

     ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ်သည် ကိုယ်နှင့် စိတ်သည် အရေးပါသော ပြောင်းလဲမှုများ ခံစားရသည့်အချိန်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကိုယ်ရေးကျန်းမာရေးကိုသာ ရှုမြင်စောင့်ရှောက်ခြင်းမပြုတော့ပါဘူး။ စိတ်ကျန်းမာရေးလည်း တစ်နည်းတစ်ဖုံ အရေးပါသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု၊ စိုးရိမ်မှု သို့မဟုတ် စိတ်ခံစားမှုများ ခံစားရခြင်းသည် လုံးဝပုံမှန်ပါ။ မိမိကိုယ်တိုင်ကို ဖြေလျော့ပေးခြင်း၊ မိမိကိုယ်တိုင်ကိုဖိအားချမထားသော်၊ စိတ်ညစ်စရာမရှိရန် ကြိုးစားခြင်းသည် ကိုယ်ဝန်တင်စဉ်အတွက် အရေးပါသော ဂရုစိုက်မှုတစ်မျိုးပါပဲ။

     မိခင်တစ်ဦး စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာစွာရှိရင် ယင်းပျော်ရွှင်မှုသည် ကလေးသို့လည်း လွှမ်းခြုံပြန့်နှံ့သွားနိုင်ပါသည်။ အရေးကြီးဆုံးအချက်မှာ စိတ်ကျန်းမာရေးကောင်းမွန်ခြင်းသည် မွေးပြီးနောက် စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း (postpartum depression) ဖြစ်နိုင်ခြေ လျှော့ချပေးနိုင်ပြီး မိခင်များက သူမ၏တာဝန်သစ်သို့ ယုံကြည်စိတ်ချစွာ ဝင်ရောက်နိုင်ရန် ခံတပ်စေမှာဖြစ်သည်။

 

 

ရင်းမြစ် : MedPark Hospital

**ArokaGO Content Team မှ ဘာသာပြန်ဆက်တင်ထားပါသည်